Waarom gewichtstoename bij vrouwen vaak niets met wilskracht te maken heeft

Veel vrouwen herkennen dit patroon.
Ze letten op hun voeding, proberen regelmatig te bewegen, slapen naar eigen zeggen voldoende — en toch sluipt het gewicht er langzaam bij. Soms al jaren.

Dan komt al snel de gedachte op:
“Ik zal wel iets verkeerd doen.”
Of: “Ik ben niet streng genoeg.”

Maar in mijn werk zie ik keer op keer dat gewichtstoename bij vrouwen zelden een kwestie is van gebrek aan wilskracht. Veel vaker is het een signaal van het lichaam, dat probeert zich aan te passen aan omstandigheden die langdurig belastend zijn.

Gewicht als uitkomst van regulatie, niet van discipline

Het lichaam werkt niet als een simpel rekensommetje. Het is een intelligent systeem dat voortdurend afweegt waar energie naartoe moet: naar herstel, voortplanting, afweer, alertheid of opslag.

Wanneer dat systeem langdurig onder druk staat, door stress, slaaptekort, hormonale veranderingen of emotionele belasting, verschuiven die prioriteiten. Niet omdat het lichaam “tegenwerkt”, maar omdat het probeert te overleven binnen de omstandigheden die het ervaart.

Binnen een systeemgerichte benadering, zoals we die ook kennen binnen de kPNI (klinische PsychoNeuroImmunologie), kijken we daarom niet naar gewicht als een los probleem, maar als de uitkomst van meerdere samenwerkende processen.

Evolutionair gezien is vasthouden soms logisch

Vanuit evolutionair perspectief is vetopslag geen fout. Het is een beschermingsmechanisme.

Wanneer het lichaam signalen ontvangt die wijzen op onvoorspelbaarheid, zoals chronische stress, onregelmatige voeding of onvoldoende herstel , wordt energie vasthouden een logische strategie. Niet bewust, maar automatisch.

Dat mechanisme is diep verankerd in onze fysiologie. Het betekent ook dat gewichtstoename soms meer zegt over de context waarin iemand leeft dan over wat iemand eet of hoe vaak ze sport.

Stress, bloedsuiker en het gevoel ‘de controle kwijt te zijn’

Langdurige stress beïnvloedt meerdere systemen tegelijk. Het kan de slaap verstoren, de bloedsuikerregulatie minder stabiel maken en het herstelvermogen verminderen. Bij veel vrouwen zie je dat ze “alles goed doen”, maar dat het lichaam toch in een soort spaarstand blijft staan.

Dat kan het gevoel geven dat afvallen steeds moeilijker wordt, of dat het lichaam niet meer meewerkt. In werkelijkheid probeert het systeem veiligheid te creëren, niet esthetiek.

Het endocannabinoïden systeem als stille regulator

Een minder bekend, maar belangrijk systeem in dit geheel is het endocannabinoïden systeem. Dit systeem speelt een rol in onder andere stressregulatie, eetlust, verzadiging en energiehuishouding.

Bij langdurige belasting, fysiek of mentaal, kan dit systeem uit balans raken. Dat kan zich uiten in meer eetdrang, een voorkeur voor energierijk voedsel of een verstoord verzadigingsgevoel. Dat gebeurt grotendeels buiten de bewuste controle om.

Het is geen kwestie van “zwakte”, maar van fysiologische aanpassing.

“Het hoort bij de overgang”, maar zo simpel is het niet

Veel vrouwen schrijven gewichtstoename toe aan de overgang of aan “hun hormonen”. En het klopt dat hormonale veranderingen in deze levensfase zichtbaarder worden.

Maar hormonen zijn geen regisseurs. Ze zijn boodschappers.

Ze reageren op wat er in het lichaam gebeurt: op stress, slaap, energieverdeling, ontsteking en herstel. De overgang maakt deze processen vaak gevoeliger en minder vergevingsgezind, waardoor klachten duidelijker aan de oppervlakte komen.

Dat betekent echter niet dat gewichtstoename of chronische vermoeidheid er “nu eenmaal bij horen”. Het betekent dat het regulatiesysteem minder ruimte heeft om te compenseren.

Wanneer de aansturing rustiger wordt, veranderen hormonale signalen vaak mee. Je hoeft dus niet te vechten tegen je hormonen, ze reageren op wat er onderliggend speelt.

Methylatie, stress en energiebeschikbaarheid

Ook op biochemisch niveau past het lichaam zich aan. Processen zoals methylatie, die betrokken zijn bij onder andere neurotransmitters en energiemetabolisme, verschuiven mee met de belasting die iemand ervaart.

Dat kan invloed hebben op stemming, motivatie en herstel, zonder dat iemand daar bewust grip op heeft. Het lichaam kiest opnieuw voor wat op dat moment het meest helpend lijkt.

Waarom streng diëten vaak niet het antwoord is (hoogstens in het begin)

Veel vrouwen hebben al meerdere diëten geprobeerd. Soms met tijdelijk resultaat, maar vaak gevolgd door terugval of verdere ontregeling.

Streng diëten vergroot in veel gevallen de stressbelasting en bevestigt voor het lichaam dat er schaarste is. Zeker bij vrouwen kan dat juist leiden tot meer vasthouden in plaats van loslaten.

Niet omdat het lichaam “niet wil”, maar omdat het zich probeert te beschermen.

Gewicht als signaal, niet als vijand

Wanneer je gewicht niet langer ziet als iets wat bestreden moet worden, maar als een signaal dat iets probeert te reguleren, verandert de insteek.

De vraag wordt dan niet:
“Hoe krijg ik dit eraf?”

Maar:
“Wat probeert mijn lichaam te beschermen, en wat heeft het nodig om weer ruimte te voelen?”

Dat vraagt geen strengere regels, maar meer begrip van het systeem.

Tot slot

Gewichtstoename bij vrouwen is zelden een kwestie van falen. Veel vaker is het een begrijpelijke reactie van een lichaam dat al langere tijd meer draagt dan het kan herstellen.

Wanneer regulatie weer centraal komt te staan, via slaap, herstel, stressbelasting en energiehuishouding, ontstaat er vaak vanzelf meer ruimte. Niet door te vechten, maar door samen te werken met het lichaam.

In mijn online e-learning ga ik hier dieper op in en laat ik zien hoe deze regulatie werkt, zonder protocollen, zonder strijd en zonder het lichaam als tegenstander te zien. Echte handvatten die in de praktijk werken en langdurig resultaat opleveren. 

Wat betekent dit praktisch?

Dat betekent niet dat leefstijl onbelangrijk is, integendeel.

Maar het betekent wel dat:

• oplossingen niet generiek zijn

• het lichaam eerst veiligheid en herstel nodig heeft

• afvallen vaak een gevolg is, geen startpunt

In mijn online e-learnings (wordt nu ontwikkeld, komt binnenkort) ga ik hier veel dieper op in:
hoe slaap, stress, voeding, hormonen en het brein samen bepalen wat er met gewicht gebeurt en waarom standaardadviezen vaak tekortschieten.

Wanneer wél medische begeleiding nodig is

Deze informatie is educatief. Bij:

• plotselinge gewichtstoename

• ernstige vermoeidheid

• hormonale of metabole aandoeningen

is medische beoordeling altijd belangrijk.

Samenvattend

Gewichtstoename bij vrouwen is zelden een kwestie van wilskracht.
Veel vaker is het:

• een fysiologische aanpassing

• aan stress, belasting en onveiligheid

• binnen een intelligent, adaptief systeem

Wie dat begrijpt, stopt met vechten tegen het lichaam — en begint met samenwerken. De e-learning waar jij zelf stap voor stap de regulatie weer terug brengt is binnenkort beschikbaar. Schrijf je in voor de nieuwsbrief, dan hoor je zodra het beschikbaar is.